ORELEC

To wieś położona na wys. 397 m n.p.m. (przy kapliczce Św. Anny obok sklepu) w odległości 8 km od Leska, przy znanej turystycznej trasie do Soliny. Z trzech stron otaczają ją malownicze wzgórza o nazwach lokalnych: od płn. Polowanka (491 m) – w paśmie Żukowa, od wschodu Stefkowa Góra (511 m) – tzw. Sinica, od płd. Rubeń (464 m) – obok szkółek leśnictwa, od zachodu Michałowiec (461 m) – dziś polana w pobliżu strzelnicy i wypału węgla z widokiem na otoczenie Jeziora Myczkowieckiego.

Nazwa

Nazwa wsi wywodzi się od starożytnej wołoskiej nazwy osobowej o genezie ruskiej od „oreł”, po polsku orzeł i oznacza miejsce, w którym żyły orły. W 1580 r. występuje jako Orelec, w 1589 r. - Horielecz, w 1658 r. – Horelec, w 1678 r. – Orelec, w 1745 r. – Horelec i od 1785 r. Orelec.

Historia

Orelec liczy już około 450 lat. Pierwszą historyczną wzmiankę o nim przynosi lustracja starosty sanockiego z 1580 roku wymieniająca w tutejszych prywatnych dobrach Kmitów folwark – tj. duże gospodarstwo rolne.

Skoro folwark istniał już w 1580 roku, to wieś musiała powstać znacznie wcześniej. Założyli ją prawdopodobnie już w I połowie XV wieku „na prawie wołoskim” Kmitowie z Sobienia dla napływających z południa „łukiem Karpat” pasterzy wołoskich i innych osadników. To przypuszczenie potwierdzają niejako informacje źródłowe wymieniające sąsiadujące z Orelcem miejscowości: Myczkowce, Uherce i Bóbrkę.

Wszystko wskazuje na to, iż przed 1436 r. Orelec – podobnie jak Myczkowce i Uherce był własnością Jana Kmity z Bachórza, dziedzica zamku sobieńskiego i całego klucza wsi w dolinie Sanu aż po Rajskie i Tworylne do tego zamku należących. Jeśli istniało Tworylne położone w głębi Bieszczadów, to w tym samym czasie musiał też istnieć Orelec. Kmitowie kolonizowali bowiem dolinę Sanu i z zachowane dokumenty z 1436 i 1441 r. wymieniają takie ich wsie jak Olszanicę, Uherce, Myczkowce, Bóbrkę, Rajskie i inne.

Kolejny dokument z 1488 r. wymienia już więcej miejscowości w dolinie Sanu tj. Tworylne, Rajskie, Terkę (Tharnawkę), Wołkowyję, Berezkę, Solinę, Bóbrkę, Myczkowce, Uherce i inne. Można również przypuszczać – za prof. A. Fastnachtem, że między tymi wsiami w kategorii „inne” wsie – był też Orelec.

*Źródło: S. Kryciński, Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy, Warszawa 1995.