MYCZKOWCE

(ok. 360 m n.p.m.) – położone u stóp Grodziska (556 m) i Michałowca (464 m) są jedną z najstarszych wsi w Bieszczadach i miejscowością letniskową położoną na prawym brzegu Sanu w bezpośrednim sąsiedztwie Jeziora Myczkowieckiego. Jego powstanie ożywiło wieś i okolicę. To sztuczne jezioro ma do dziś spore znaczenie dla rozwoju rekreacji i wypoczynku w całej okolicy. Ze względu na bliski dostęp do wody powstały tutaj ośrodki wypoczynkowe, campingi, domki wczasowe, harcerski ośrodek wypoczynkowy, gospodarstwa agroturystyczne, przystanie żeglarskie, kryty i letni basen kąpielowy oraz stadnina koni „Eden” w Ośrodku Rehabilitacyjno-Wypoczynkowym „Caritas”.

Historia

Jedna z najstarszych osad w Bieszczadach założona w 1376 roku. Wtedy to starosta sanocki Piotr rozgraniczył dwie sąsiadujące wsie szlacheckie stanowiące własność Oleśki (Olescho): Myczkowce i Terpiczów (dziś Średnią Wieś). Podział zatwierdził król Władysław Jagiełło w 1425 przywilejem królewskim. W 1436 – Jan Goligyan w imieniu żony Małgorzaty wystąpił do sądu grodzkiego w Sanoku przeciw Mikołajowi Kmicie kasztelanowi przemyskiemu, który zajął gwałtem dobra ojczyste Małgorzaty Goligyan, przypadłe jej po bracie zm. Janie Kmicie i jego dzieciach z Bachórza, tj. zamek Sobień z wsiami doń należącymi Olszanica, Myczkowce, Rajskie i inne. Spór ten trwał do 1441, kiedy doszło do ugody między Małgorzatą a jej stryjem Mikołajem Kmitą z Wiśnicza, kasztelanem przemyskim. Małgorzata była wtedy żoną Mościca z Wielkiego Koźmina. Odstąpiła Mikołajowi i jego synom zamek Sobień z wsiami do niego należącymi jak Huzele, Myczkowce, Uherce i inne. Nowy prawowity właściciel zastawiał dwukrotnie wieś Myczkowce jako poręczenie za zaciągnięte pożyczki m.in. w latach 1445, 1446, a jego synowie w 1449 i w 1453. W 1456 Myczkowce wraz z innymi wsiami klucza dóbr sobieńskich znowu zostały najechane i zajęte przez Jana Kmitę z Wiśnicza, kasztelana lwowskiego. Nowi właściciele zajętych dóbr (w tym Myczkowiec) Stanisław, Mikołaj i Jan Kmitowie, bracia z Wiśnicza i synowie Mikołaja z Sobnia dochodzą w sądzie swych praw do dóbr sobieńskiech przypadłych im "sorte vulgariter loszem": tj. zamku Sobień i wsi Lesko, Myczkowce, Uherce, Olszanica i innych. W 1477 źródła (Archiwum m. Leska) podaje wiadomość o "via antiqua Mieczkowska" w Lesku. W 1479 – Jan i Stanisław Kmitowie – dziedzice na Sobieniu – zastawiali wsie Myczkowce i Bóbrkę Piotrowi z Rytarowiec, podkomorzemu sanockiemu. W Myczkowcach był wówczas dwór z folwarkiem, rolami, łąkami i młynem. W 1483 Jan Kmita – dziedzic z Sobienia – zastawił bratu swemu ks. Stanisławowi, kanonikowi sandomierskiemu 4 wsie: Myczkowce, Uherce, Bóbrkę i Solinę za pożyczone 1000 grzywien. W 1488 – nowym właścicielem Myczkowiec i wsi klucza sobieńskiego jest Stanisław Kmita, dziedzic z Sobienia. W tym roku Maciej Bal podkomorzy sanocki i ks. Piotr Bal (bracia rodzeni) pozwali do sądu tegoż Stanisława Kmitę z pobliskiego zamku Sobień za to, że nie chciał sypać granic między wsiami tam, gdzie ich było brak. W 1489 Stanisław Kmita, kasztelan sanocki zapisał swej żonie Katarzynie, córce Jana Amora z Tarnowa 6000 złotych węgierskich na połowie swych dóbr: tj. zamku Sobień, miasta Leska, wsi Myczkowce, Rajskie i inne.

W latach 1496-1499 Myczkowce dzierżawił szlachcic Andrzej Racławski ożeniony z Elżbieta, córką Mikołaja Tyrawskiego. Od 1500 Kmita wydzierżawił Myczkowce szlacheckiemu małżeństwu Anna i Marcinowi Turskiemu. Odzyskał bowiem - po spłacie długu synowi ks. Jarochny - zastawione Myczkowce, Olszanicę i Stefkową. W 1515 Myczkowce ponownie wróciły do dóbr leskich Kmity Sobieńskiego. W latach 1518-1519 Myczkowce wraz z innymi wsiami stanowiły własność Piotra i Stanisława Kmitów. W 1541 Piotr Kmita zapisał żonie swej Barbarze z Felsztyna, córce Jana Herburta 5000 złotych na dobrach Bachórz i przynależnych, Myczkowcach i innych wsiach w okolicy. Po Kmitach dobra te przeszły w posiadanie Herburtów

W 1858 wybudowano ze składek kaplicę mieszczącą obraz cierpiącego Zbawiciela na pamiątkę zniesienia pańszczyzny (w 10 rocznicę).

W 1885 – według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego ... wieś należała do parafii rz. – kat. w Uhercach, posiadała cerkiew drewnianą i murowaną kaplicę gr. kat. należącą do parafii w Bóbrce.

W dworze Wiktora Złockiego mieszkały 33 osoby, a w pozostałej części wsi 465. spośród 498 mieszkańców 156 było wyznania rzymsko – katolickiego, 291 grecko-katolickiego i 51 izraelitów wyznania mojżeszowego. Do 1939 we wsi znajdował się dwór, którego właścicielem był hr. Klemens Dzieduszycki. Istnieje jeszcze należący do niego spichlerz z XIX w. i kapliczka z 1848 r.

Szlaki

Sieć szlaków spacerowych: żółty do Orelca, w pasmo Żukowa, Olszanicy, Rudenki i Wygnanki), zielony łącznikowy z Żukowa przez Uherce do „Caritas”, zielone ścieżki przyrodnicze, niebieski szlak spacerowy okalający Jezioro Myczkowieckie oraz szlak zielony pieszy górski Zagórz – Lesko – Wołkowyja - Krysowa i BPN łączą tę miejscowość z całą okolicą i bieszczadzkimi jeziorami.

Ta letniskowa dziś wieś posiada hotel Energetyk, Ośrodek Wczasowy „Bieszczady” z basenem krytym, Ośrodek Rehabilitacyjno-Wypoczynkowy „Caritas” ze stadniną koni „Eden”, Harcerską Bazę „Berdo”, rodzinne domki wczasowe, gospodarstwa agroturystyczne, pokoje gościnne, wypożyczalnie sprzętu pływajacego, sklepy, restaurację, bary, kawiarnie, sezonowe punkty gastronomiczne, szkołę, przedszkole, parafię rz. kat., dom strażaka, boiska sportowe i dogodne połączenia komunikacyjne z całą okolicą.

*Źródło: „Bieszczady 2006. Przewodnik dla prawdziwego turysty”, Wyd. Rewasz, Pruszków 2006.