Rawki

Rawki należą do pasma granicznego Bieszczad - biegnącego od Przełęczy Łupkowskiej po Użocką, z najwyższym szczytem Wielką Rawką (1306 m). Granią pasma przebiega granica ze Słowacją, a w dalszej części z Ukrainą.

Od wypiętrzającego się w granicznym wododziale karpackim okazałego szczytu Wielkiej Rawki w kierunku pn.-zach. odchodzi długie ramię Małej Rawki i Działu. Szczyt Wielkiej i Małej Rawki pokrywają charakterystyczne dla Bieszczadów połoniny. Lasy na stokach Wielkiej Rawki przybierają charakter dzikiej puszczy, w górnych zaś partiach tworzą trudne do przebycia zarośla, wśród których zdarzają się przykłady karłowatych buków. Połoniny Małej i Wielkiej Rawki stanowią rezerwat przyrody, obejmujący kompleks wschodniokarpackich łąk. Występuje tu roślinność murawowa, kolonie olchy kosej, jarzębina, róża alpejska i czeremcha skalna. Obszary Wielkiej Rawki cechuje dzikość krajobrazu. Na rozległych połoninach i w dzikich matecznikach żyją niedźwiedzie, rysie, żbiki, wilki oraz stada jeleni karpackich, których szczególnie dużo żyje w pierwotnych lasach Wielkiej Rawki i pobliskiego Krzemieńca - zwanego Kremenarosem. Wieść gminna umieszcza na północno-wschodnich stokach Wielkiej Rawki niedźwiedzie gawry.

Szczyt Wielkiej Rawki jest kopulasty, niepodobny do bieszczadzkich kiczer i magur. Wielką, wyniosłą Rawkę od setek lat omijali osadnicy, pasterze i podróżni. Dzięki temu zachowała się tu pierwotna puszcza bukowa, przechodząca wyżej w strefę skarlałych buków, pięknych, starych i niesamowicie poskręcanych, niczym najlepsze bonsai. Nigdzie też nie ma takiego pasa karłowatej buczyny, zastępującej tu piętro kosówki. Górna granica lasu biegnie tutaj na wysokości około 1250 m, najwyżej w Bieszczadach. Powyżej 1150 m buki ustępują miejsca krzewiastym zaroślom jarzębiny w odmianie wysokogórskiej, tworzącym swoisty „bambusowy zagajnik”.

Przed wojną nie prowadzono na Rawce wypasu bydła, gdyż tutejsza trawa miała opinię nieużytecznej. Fakt, że pomimo tego wierzchołek pokrywa tak wielka łąka, stanowi kolejny argument przemawiający za naturalnym pochodzeniem połonin. Dowodzi też, co prawda, że wypas przyczynił się do obniżenia ich dolnej granicy, gdyż na intensywnie spasanej Połoninie Caryńskiej i Wetlińskiej ta naturalna łąka występuje na wysokości 1050-1100 m, podczas gdy na Rawce dopiero na 1250 m.

Połoninę szczytową w 1968 r. objęto rezerwatem florystyczno-krajobrazowym. Rosną tu 33 gatunki wysokogórskie i 11 gatunków wschodniokarpackich, wśród nich czeremcha skalna, która ma tu jedyne stanowisko w Bieszczadach. W pobliżu, po stronie ukraińskiej, znajduje się utworzony w 1998 r. Zapowiednik „Stużica”. Na zachodnich stokach Rawki, opadających do kotła Górnej Solinki, rozciąga się prawdziwa, bo prawie 300-letnia puszcza bukowa (od źródeł Solinki po Moczarne). Ze względu na unikalny charakter tej doliny i ostoje dzikich zwierząt obszar ten został wyłączny ze zwiedzania, a przed kilku laty zamknięto prowadzący tamtędy szlak.

Źródło: Bieszczady Wysokie. Panoramy widokowe, schematy szlaków turystycznych. Agencja Wydawnicza WiT, Piwniczna-Zdrój 2000.